Ik ben van de lichting 83-5. Dat was er niet eentje waarvoor de Russen het in hun broek deden. Zelden zo’n ongemotiveerd zooitje bij elkaar gezien (op de foto ben ik de tweede van rechts op de onderste rij, met het wapen schmierend in de James Bond-houding). Wat ik me van mijn diensttijd herinner? Niet veel bijzonders. Ik weet nog dat alle sergeants voor hun snor kennelijk dezelfde feestartikelenwinkel bezochten en dat ze het leger ‘de firma’ noemden. ‘De slaapzak opzoeken’ heette ‘de meurbaal in pleuren’. Gesport werd er op gympen die de soepelheid hadden van een surfplank. Elke donderdagavond serveerde men in ‘de vreetschuur’ een gezellige ‘blauwe hap’, een politiek incorrecte, maar door de korpsleiding zélf in stand gehouden term voor Indisch eten, wat in dit geval neerkwam op massa-nasi met eieren (de zogeheten ‘neukpatronen’) en kroepoek uit een grote kartonnen doos.
Het leger heeft me dus nooit echt kunnen boeien. Voor MIG-straaljagers en FAL-geweren heb ik nimmer enig enthousiasme kunnen opbrengen. Het enige legertuig dat me interesseerde was de KADI-wagen – de wagen van de KAntineDIenst, die éénmaal daags met flesjes cola en roze koeken het slagveld op kwam scheuren. Toen ik medio ’84 afzwaaide, nam ik dat dan ook zeer letterlijk. Dag snorren van de firma, tot nooit weer!!
Strikt genomen zou ik inmiddels al lang een keer ‘op herhaling’ moeten zijn geweest, maar kennelijk heeft men die activiteit samen met de dienstplicht afgeschaft. Wie dat iets verschrikkelijk onrechtvaardigs vindt en verteerd wordt door heimwee naar de camouflagestift en de gamellen met frambozenvla, kan sinds kort terecht bij MIPAPO. MIPAPO, wat de afko is van MIlitair PAsPOort, belegt in de bossen bij Doorn met grote regelmaat een semi-militair kamp waar mannen van middelbare leeftijd hun diensttijd kunnen herbeleven. Maar ook voormalige dienstweigeraars, uitgelote broertjes en zelfs vrouwen (die natuurlijk net zo ver van de dienstplicht af staan als een Etrusk van een iPod), kunnen zich bij MIPAPO vervoegen voor een gezellig potje exerceren. De activiteiten van MIPAPO – de naam laat zich lezen als die van een clownstrio, dat een show heeft waarbij Pa en Po elkaar met taarten bekogelen terwijl Mi onverstoorbaar van langwerpige ballons teckels fröbelt – vinden plaats onder de fiscaal aftrekbare kop ‘bedrijfsuitje’. Dus: de baas van een toko wil wel weer eens wat anders dan bowlen, karten of steengrillen en boekt voor zijn personeel een militair trainingskamp in de bossen. Het afbeulen en de ontberingen aldaar zullen de teamgeest ongetwijfeld tot grote hoogten opstuwen.
Nou ja, ontberingen…
“Géééééf… ACHT!!” schalt de stem van kapitein b.d. Gerd Bakker over de Utrechtse Heuvelrug en 
meteen weet je dat we hier niet met een échte militaire dril te maken hebben – om de simpele reden dat Bakker te verstaan is. Had hij werkelijk een peloton zandhazen tot de orde moeten roepen, dan had het commando geklonken als ‘Géééééf… ÚHNJ!!’ De officier heeft vandaag dan ook de verbindingstroepen van de KPN tegenover zich staan, ‘jongens en meisjes die de hele dag achter een beeldscherm zitten’. Er klinkt wat ongenoegen in Bakkers stem door, als hij dat concludeert. Terwijl de KPN’ers zich na een werkelijk abominabel potje salueren naar het onderdeel plankenmars begeven, licht hij die treurig stemmende conclusie nog even toe. “We leven met een heel andere generatie dan vroeger, Michiel. Ze weten tegenwoordig het verschil tussen een eik en een den niet meer.” Bakker, die 21 jaar bij het Korps Mariniers en 17 jaar bij de Koninklijke Landmacht diende (“Hier staat één brok ervaring!”) is blij met de extra speeltijd die MIPAPO hem geeft. “Twee dagen nadat ik Bernhard had begraven, heb ik mijn spullen ingeleverd. Was het over, na 38 jaar. Maar ja, ik ben pas 55, ik bárst nog van de energie. Die geraniumleeftijd komt wel, Michiel. Daarom ben ik zo blij met dit initiatief. Een bedrijfsuitje met een militair sausje, perfect! Ik heb me meteen aangemeld toen ik hoorde dat ze mensen zochten. En nu ben ik een keer of drie per week lekker bezig met de burgers.”
Die burgers doen elders op het terrein wanhopige pogingen om door middel van planken een aantal plateaus met elkaar te verbinden en als je de KPN’ers zo bezig ziet, dan verbaast het je niets dat de telefoon er thuis weleens uit ligt. Bakker ziet het meewarig aan. “Kijk die muts daar, met die krullen. 
Ik weet zeker dat ook zij te horen heeft gekregen dat ze makkelijke schoenen aan moest trekken. Staat ze toch op d’r hoge hakkies in de prut te dansen, zucht…” Hij laat het pandemonium achter zich en loopt met authentieke officierstred – gebalde vuisten, rechte armen en schouders, hoofd iets naar voren – naar de andere groep, die van een bundel boomstammen een noodbrug moet zien te fabriceren. “Mensen weten tegenwoordig niets meer van de natuur,” zegt de voormalige kapitein, die uiterlijk wel iets wegheeft van potsenmaker Hans Versnel. “Voordat er zo’n groep komt, smeer ik weleens een boomstam in met een ui. Ga ik later vragen of ze kunnen zien dat het een uienboom is. En Michiel, er zijn er dan echt bij die omhoog kijken hoor!”
MIPAPO is het geesteskind van Jaap Sikkema, die het bij de cavalerie niet verder schopte dan de rang van wachtmeester, maar nu de scepter zwaait over een eigen evenementenbureau, Care For Connections. Als Jaap te velde is, bewaakt zijn vrouw Coraline het fort. En Jaap is vaak te velde, want hij vindt het heerlijk om in militaire plunje door de bossen te struinen. In zijn tijd – hij is eind 30 – waren er van elke tien jongens nog maar drie die in dienst moesten. Of, zoals hij het zelf zegt: “Waren er drie van de tien uitverkoren.” Dankzij MIPAPO kan iederéén nu dat genot beleven, al dient gezegd dat er wel héél veel water bij de militaire wijn is gedaan. Er wordt niet geschreeuwd en niemand loopt het risico te worden afgebeuld. “En nóg maken we het mee dat men op het einde de pijp leeg heeft,” zegt Bakker vol verwondering. “Verleden week nog, een ploeg van de Rabobank. Ja dat zít maar achter dat beeldscherm en dat… Ach Michiel, het is een heel andere generatie geworden. Ze willen tegenwoordig allemaal maar uitslapen. Uitslapen?? Dat doe ik ook weleens, maar dan wordt het acht uur, niet later!”
Het doet een beetje pijn de voormalige ijzervreter zo te zien lijden, nu hij nog slechts het bevel voert over een stel geüniformeerde marshmallows. Maar echt moeilijk heeft hij het naar eigen zeggen pas met ‘een vrijgezellengroep waarbij je kunt merken dat er al een stuk drank in de man is’. Jaap Sikkema, vanaf de flank: “Die groepen willen ook altijd dat onze officieren de vrijgezel eens even flink gaan afknijpen. Maar daar beginnen we niet aan. Het moet wel een aardigheidje blijven.” Bakker: “Even een middagje de hersenpan schoonvegen, dat is voldoende.”
Terwijl beide groepen zich gillend van de pret naar de schietbaan begeven om daar met, zoals Bakker het omschrijft, ‘iets meer dan een kermisbuks’ een stukje karton te doorzeven, knalt er een bundel zonlicht tussen de bomen door en wordt de tent opgelicht waarin het MIPAPOpeloton de herhalingsoefening gaat besluiten met… het bakken van pannenkoeken.
Op dat moment weet ik het zeker: die Russen hebben destijds té vroeg opgegeven.
(uit: De Telegraaf, 25 november 2006)